İlhan Arsel
- Size bugün büyük bir Cumhuriyetçi
düşünürden (entelektüel) söz edeceğim:
- Prof. Dr. İlhan Arsel.
- Özyaşamöyküsünü bu yazıda okuyacaksınız.
- Ardından, yazarın Toplumsal
Geriliklerimizin Sorumluları Din Adamları (Kaynak Yayınları, 3. Basım,
1996) adlı kitabının “giriş” bölümünü üçe bölüp 22, 25 ve 27
Ağustos günlerinde yayımlayacağım.
- Cenevre (İsviçre) Üniversitesi Hukuk
Fakültesi’nden “La Responsabilité Politique Ministérielle et la Chambre
des Lords” (Bakanların Siyasi Sorumlulukları ve Lordlar Kamarası) adlı
çalışmasıyla “hukuk doktoru” unvanını alan Prof. Dr. İlhan
Arsel (5 Nisan 1920, İstanbul - 7 Şubat 2010, Florida), otuz yıl Ankara
Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde anayasa hukuku dersleri verdi.
- 1955 yılında, Ankara Üniversitesi ile
New York Üniversitesi arasında yapılan “Öğretim Üyesi Mübadelesi
Sözleşmesi” gereğince 1955-1956 öğretim yılında “School of
Public Administration and Social Services”te çalıştı.
- 27 Mayıs 1960 İhtilali’nden az önce, o
zamanlar iktidarda bulunan Demokrat Parti’nin Türkiye’yi şeriat felaketine
sürükleyen tutumu nedeniyle öğrencilerine, “Bu ülkede artık anayasa
hukuku öğretimi yapılamaz!” diyerek derslerini kesti.
- İhtilalden sonra yeni bir “Anayasa Ön
Tasarısı” hazırlamakla görevlendirilen Ord. Prof. Dr. Sıddık
Sami Onar’ın başkanlığındaki on kişilik “İstanbul Komisyonu”na
atandı.
- Az sonra “Kurucu Meclis Ön
Tasarısı”nı hazırlamak üzere kurulan beş kişilik bilim komisyonuna üye
seçildi.
- 1966 yılında, ders vermekte bulunduğu
Ankara Polis Enstitüsü’nden istifa etti; istifa nedeni, enstitü yöneticilerinin
iki öğrenciyi, fikir özgürlüğünden yoksun eder nitelikteki kararlarını protesto
etmekti. 1966 yılında Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından
Cumhuriyet Senatosu’na “Kontenjan Senatörü” olarak atandı.
- 1969 yılında, Ankara Üniversitesi Hukuk
Fakültesi’ndeki görevinden istifa etti. Bu kez istifa nedeni, üniversite
öğretim üyelerinden pek çoğunun, toplum sorunları karşısındaki susmuşluklarını
ve ülkenin şeriat karanlığına sürüklenmesine karşı nemelazımcılıklarını
protesto etmekti.
- Üniversiteden ayrıldıktan sonra, merkezi
New York (ABD) olan “Inter-University Assoc” adlı kuruluşta
danışman (senior consultant) olarak görevlendirildi ve bu kuruluşun
yayımladığı “Constitutions of the Countries of the World” (Dünya
Ülkeleri Anayasaları) adlı çalışmalara katıldı.
- 20 ciltlik bu yayınların “Türkiye” ve “Belçika” bölümlerini
hazırladı. (1971 itibarıyla)
- Prof. Dr. İlhan Arsel, İslam şeriatını
akılcı eleştiriden geçiren ve serbest düşüncenin öncülüğünü yapan yayınlarıyla
tanınıyor.
- Ancak din(ler) konusundaki bilimsel ve
eleştirel yaklaşımlarını dile getirdiği kitapları tutucu kesimlerin şiddetli
tepkisine neden oldu.
- Can güvenliği yüzünden ABD’ye yerleşti.
7 Şubat 2010 Pazar günü, Florida’da (ABD) yaşamını yitirdi.
- ***
- Yazarın Kaynak Yayınları’ndan çıkan
kitapları şunlardır:
- Arap Milliyetçiliği ve Türkler; Şeriat
ve Kadın; Toplumsal Geriliklerimizin Sorumluları: Din Adamları; Biz
Profesörler; Aydın ve “Aydın”; Şeriat Devleti’nden Laik Cumhuriyet’e; Diyanet’e
Cevap; Turan Dursun’a Mektuplar; Müslümanlık Sınavı; Şeriat ve Kölelik;
Şeriat’tan Kıssa’lar 1; Şeriat’tan Kıssa’lar 2; İslama Göre Diğer Dinler;
Kur’an’daki Kitaplılar; Tevrat ve İncil’in Eleştirisi; Kur’an’ın Eleştirisi 1;
Kur’an’ın Eleştirisi 2; Kur’an’ın Eleştirisi 3; Muhammed’e Göre Muhammed;
Şeriat, İnsan ve Akıl; Cahiliyye; Şeriat ve Eşitsizlik; Kuran’daki Tanrı;
Şeriatçıyla Mücadelenin El Kitabı.
- ***
- İlhan Arsel’in yaşamöyküsünü okudunuz.
- Bu okumadan ödünsüz bir Cumhuriyetçi,
ödünsüz bir laik, ödünsüz bir demokrat kimliği kalın hatlarıyla ortaya çıkıyor.
- Yayımladığı kitapların adını okudunuz.
- Bu kitapları yazıp yayımlamak her
babayiğidin harcı değildir.
- İlhan Arsel Türkiye’nin Luther’idir.
- Ama o kadar değil, kitaplarıyla
Cumhuriyet Türkiye’sinin Rönesans, Reform ve Aydınlanma çağının en önemli mimar
ve yapı ustalarından biridir.
- İlhan Arsel’i okumak dinsel gericiliğin
gemi azıya aldığı şu günlerde Cumhuriyet’in devrimci ruhunu ayaklandırmak için
büyük bir fırsat.
- Bu yazı dolayısıyla bir anımsatma:
Diyanet, Kuran’ı yabancı dillere çevirtip dağıtmakta. Amaç: Dinsizler okusunlar
da Müslüman olsunlar! Aliyülâlâ!
- Ama Kuran’ı kendi dillerinde okuyup
Müslüman olanlar, Müslüman olduktan sonra anadil özgürlüklerini yitirecekler ve
artık Kuran’ı Arapça okuyup Arapça ibadet edecekler.
- Eşi benzeri olmayan bir çelişki!
. 20.08.2023
03:00
. Özdemir İnce
https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/ozdemir-ince/ilhan-arsel-2110479