. “Beni Hatırlayınız”
Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ü minnet, saygı ve bitmeyen bir özlemle anıyoruz...
28 Ekim 1933... Çok heyecanlıydı.
Milletine hesap verecekti. 1923’ten 1933’e, 10 yılda Türkiye’nin geldiği durumu anlatacaktı.
29 Ekim 1933 günü Cumhuriyet’in 10. yıl dönümünde, Ankara Hipodrom’da milletine büyük bir gururla hitap edecekti...
Hazırladığı yedi sayfalık konuşma...
Son sayfada, son cümleden önce, yazdığı ama okumadığı şu sözler, aslında hüzünlü bir vedaydı:
“Bu söylediklerim gerçek olduğu gün, senden (Türk Milleti’nden) ve bütün medeni dünyadan dileğim şudur: Beni hatırlayınız!”
★★★
Her insan gibi hatırlanmak istiyordu.
Ama bir şartı vardı: “Bu söylediklerim gerçek olduğu gün...”
88 yıl geçti... Yanıldığı görülmedi...
Yedi sayfalık konuşma metnini düzeltirken, bu cümleyi okuduğunda duygulanır.
O anda, yanında bulunan Yusuf Hikmet Bayur’un da etkisiyle, böyle mutlu bir günde bu sözlerin milletine veda anlamı vereceğini düşünür.
Ve bu cümlenin üzerini çizer.
29 Ekim 1933 günü, törende okumaz.
“ÖLÜM DEMEK BÖYLE...”
Beş yıl sonra, hastadır...
8 Haziran 1938...
Durumu kötüleşmiştir. Doktor çağrılır.
Bu arada, Hatay’a Türk askerinin giriş tarihi kararlaştırılır. Hatay, O’nun son davasıydı, ancak kendisini de bitirmişti.
★★★
5 Temmuz 1938... Türk askeri Hatay’a girer.
Milletinin lideri, 10 Temmuz 1938’de Türk askerinin Hatay’a giriş zaferini kutlamak için, çocuk coşkusuyla küçük bir motorla boğazda gezintiye çıkar.
Ateşi, 39 dereceyi aşmış ve artık yatağa düşmüştü.
★★★
5 Eylül 1938... Atatürk, hastalığının ciddi olduğunu anlamıştı.
Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak’a: “Şu vasiyetname meselesi. Bugün, yarın o işi bitirmeliyiz... Ne olur ne olmaz...”
6 Eylül 1938’de Dolmabahçe Sarayı’na İstanbul Altıncı Noteri çağrılır. Vasiyetname, Atatürk tarafından teslim edilir.
Kararlı bir sesle: “Gerektiği zaman, yasal işlemlerini yaparsınız!”
Vasiyetname 28 Kasım 1938 günü, Ankara Sulh Hukuk Hakimliği’nce açılacaktır.
★★★
28 Eylül 1938... Ağır bir koma nöbetinin ardından gözlerini açar.
Başucunda Afet İnan vardır. Ağzından dökülen şu sözler, sona yaklaştığının bir itirafıydı: “Ölüm demek böyle olacak kızım...”
HALKIYLA OLMAK ARZUSU
28 Ekim 1938...
Ertesi gün Cumhuriyet Bayramı’dır...
Sabiha Gökçen’i kabul eder:
“Yarın bayram değil mi Gökçen? Bugünü halkımla, halkımın içinde kutlamak isterdim. Beni Cumhuriyet Bayramı’nda halkımdan uzak tutan bu hastalığa lanet ediyorum.”
Cumhuriyet’in 15. yıl dönümü törenlerine katılmak ve milletiyle son kez kucaklaşmak arzusundaydı.
Beş yıl önce, 10. yıl kutlamaları konuşma metninde üzerini çizdiği, “Beni Hatırlayınız” sözünü söyler miydi?..
Kim bilir?..
HÜZÜNLÜ VEDA
5 Kasım 1938...
Başbakan Celal Bayar’ı kabul eder. Devlet işleriyle ilgili bilgi alır.
Bu, Celal Bayar’ın Atatürk’ü son ziyareti olacaktı.
Lider, milletine son görevini yapıyor, devlet işleriyle uğraşarak veda ediyordu.
★★★
6 Kasım 1938... Kardeşi Makbule’yi, Afet İnan’ı ve Sabiha Gökçen’i birlikte kabul eder.
Sevdikleriyle son görüşmesini yapıyordu.Üç kadın, ince kemikli elini son kez öptüklerinin farkında değillerdi. Hüzünlü bir vedaydı bu...
★★★
7 Kasım 1938... Lider, karnında toplanan suyun alınması için ısrar eder. Doktorlar, istemezler.
Hiddetlenir: “Niçin tereddüt ediyorlar, olacak olur.”
Altı litre su alınır. Son kez su alınmıştı.
LİDERİN SON SÖZÜ
8 Kasım 1938 Salı, saat 18.30 suları...
Atatürk, fenalaşır. Yatağın içinde doğrulur. “Saat kaç” diye sorar.
Genel Sekreter Hasan Rıza Soyak: “Saat 7.00 (19.00) efendimiz.”
Dr. Neşet Ömer Bey telaşlanır, Atatürk’e seslenir: “Dilinizi göreyim efendim!”
Atatürk, dilini ancak yarıya kadar dışarı çıkarabilir. Dr. Neşet Ömer Bey tekrar seslenir: “Biraz daha uzatınız efendim.”
Atatürk, Neşet Ömer Bey’e bakar. “Vealeykümüsselam!” diyerek kendinden geçer.
Muzaffer Başkomutan ağır, ikinci ve son komaya girmiştir. Söylediği bu son sözle veda etmişti...
KOSKOCA TARİH GÖÇ EDİYOR
10 Kasım 1938 Perşembe, saat 8.00...
Atatürk’e rutin serum verilir. Saat 9.00 olduğunda, göğsü hızla inip kalkmaya başlar.
Hasan Rıza Soyak, telaşla Kılıç Ali’ye seslenir:
“Kılıç bak, koskoca bir tarih göçüyor!”
Evet, gerçekten savaş tarihinin kıskandığı Başkomutan, savaş meydanından ayrılıyordu.
Son anı, ulu bir çınarın köklerinin sökülmesi misali, devlerin savaşında son perdeydi...
★★★
10 Kasım, saat 9’u 5 geçe... Atatürk, birden deniz mavisi gözlerini açar.
Sonra, askerce selam verircesine, başını sağa çevirir ve ölümsüzlüğe adımını atar...
Genel Sekreter Hasan Rıza Soyak hıçkırarak diz çöker, sağ elini yüzüne gözüne sürer, ellerinin arasına alıp öper.
Soyak’ın ardından, Muhafız Birlik Komutanı İsmail Hakkı Tekçe de aynı eli öper ve yorganın altına koyar.
Prof. Dr. Mim Kemal Öke, Atatürk’ün açıkgözlerini kapatır.
Ve Nöbet Defteri’ne, şu son sözler yazılır:
“Saat 9’u 5 geçe, Büyük Şefimiz derin koma içinde, hayatı terk etmişlerdir.”
★★★
Atatürk’ün yaveri Salih Bozok, bilinçsizce sarayın merdivenlerinden aşağı koşar. Alt katta, boş bulduğu odaya geçip kapıyı kapatır.
Az sonra, odadan tek el silah sesi duyulur. Kalbine sıktığı tek kurşunla, kanlar içinde yere devrilmişti.
Bozok kısa bir süre önce oğluna, “Bak oğlum... Atatürk çok hasta... Şayet ona bir şey olursa ben de yaşamamaya kararlıyım...” demişti.
Bir vefa belgesi
16 Kasım 1938 Çarşamba...
Atatürk’ün naaşı, Dolmabahçe Sarayı tören salonunda saat 10.00’da halkın ziyaretine açılır. Ziyaret, 18 Kasım saat 24.00’e kadar devam eder. Halk Dolmabahçe’ye akın eder. O koşullarda, 2,5 günde yaklaşık 600 bin kişi ziyaret eder
Yoğun kalabalıkta, 11 kişi yaşamını kaybeder, yaralı sayısı 40’tır.
★★★
Cenaze namazının bir camide kıldırılması düşünülür. Ancak, naaşının ziyareti sırasında oluşan izdiham arkadaşlarını korkutur.
Cenaze namazının Dolmabahçe Sarayı’nda kılınmasının uygun olup olmadığı, Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Rıfat Börekçi’ye sorulur. Börekçi, şu tarihi sözleri söyler:
“Atatürk’ün cenaze namazı, tertemiz hale getirdiği bütün vatanda, her yerde kılınabilir.”
Bu sözler, Diyanet İşleri Başkanlığı kapısına asılacak bir vicdan, bir vefa belgesidir:
19 Kasım 1938 Cumartesi...
Cenaze namazı, Dolmabahçe Sarayı’nın tören salonunda, İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Ord. Prof. Şerafettin Yaltkaya tarafından kıldırıldı.
Cenaze namazından sonra, Atatürk’ün tabutu saat 8.21’de Dolmabahçe Sarayı’ndan alınarak top arabasına yerleştirildi.
Törenle Sarayburnu Rıhtımı’na, buradan Yavuz zırhlısına nakledildi.
ANKARA’YA UĞURLANIŞI
Yavuz zırhlısına naaşının yerleştirildiği yer, 20 yıl önce, 13 Kasım 1918’de Mustafa Kemal Paşa’nın, “Geldikleri gibi giderler” dediği bölgenin yakınındaydı.
Çok sevdiği Savarona beyaz bir kuğu gibi süzülerek, kahramanını uğurluyordu.
Yavuz zırhlısını top atışlarıyla selamlayan yabancı ülke savaş zırhlıları arasında, Başkomutan’ın savaşlarda yendiği ülkelerin gemileri de vardı...
Tarih nankör değildi...
Kahramanını, İstiklal Savaşı’nı başlattığı Anadolu’ya, Ankara’ya uğurluyordu...
Yendiği düşmanının saygı duruşu
21 Kasım 1938...
Mareşal William Birdwood, 1915’te Çanakkale’de Mustafa Kemal’in karşısında savaşan ve yenilen bir İngiliz generaldir.
ANZAC Komutanı olarak, iyi savaşmasıyla ün kazandı. Mareşalliğe kadar yükseltildi. 73 yaşındadır, Londra’dadır.
Hasta ve ayağı şiştir.
Doktorları, seyahat etmesine karşı çıkarlar.
Buna rağmen, 21 Kasım 1938’de Atatürk’ün Ankara’daki cenaze törenine katılır. Kortejde
yürüyemez.
Atatürk’ün naaşını, balkonda mareşal
üniformasıyla selamlar. Mustafa Kemal’e hakkını teslim eder.
Savaşta yendiği düşmanının, O’nun önündeki saygı duruşu tarihte bir ilkti.
★★★
İslam ülkelerinde bayraklar yarıya indirildi, okullar tatil edildi, camilerde Atatürk’ün ruhuna dualar okutuldu.
Mısır’da 7, İran’da 11 gün yas ilan edildi.
Hindistan’da, 18 Kasım 1938 Cuma günü, “Kemal Günü” olarak kabul edildi.
ABD Genelkurmay Başkanı Oramiral William Crowe, 26 Aralık 1988’de Time Dergisi’nde Atatürk için şu sözleri söyler:
“Atatürk’ün derin bir hayranıyım; çünkü o kadar az şeyle çok şey başardı. Büyük kaynaklar ve üretim kapasitesi ile desteklenince, generaller için kazanmak doğal bir şeydir; fakat küçük kaynaklarla, Türkiye’nin kontrolünü sultanlardan çekip aldı ve Yunanları ülkeden kovdu. O, yüzyılın en büyük askeri olarak, benim adayımdır.”
Manevi mirası
Atatürk, kendisinden söz ederken:
“Milletim bana Atatürk, yani Türklerin babası diyor. Ben bu isme layık olduğumu sanıyorum. Çünkü gerçekten Türklerin babası olmaya çalıştım. Milletime okumayı, düşünmeyi ve istemeyi öğrettim.”
Lider, manevi mirasını açıklar:
“Ben, manevî miras olarak hiçbir ayet, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevî mirasım, bilim ve akıldır... Benden sonra, beni benimsemek isteyenler, bu temel eksen üzerinde akıl ve bilimin rehberliğini kabul ederlerse, manevî mirasçılarım olurlar.”
Ölümsüz liderin milletine tavsiyesi de vardır:
“Aziz milletime şunu tavsiye ederim ki, bağrında yetiştirerek başının üstüne kadar çıkaracağı adamların kanındaki, vicdanındaki öz cevheri, çok iyi tahlil etmek dikkatinden bir an geri kalmasın!”
Savaşın ustası barışın efendisi
34 yaşında, Çanakkale Muharebeleri’nde Troya’nın intikamını aldı.
38 yaşında, Samsun’da Millî Mücadele’yi başlattı.
İdama mahkûm edildiğinde 39 yaşındaydı.
23 Nisan 1920’de, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni kurdu.
40 yaşında, 1683’te İkinci Viyana Bozgunu’yla başlayan toprak kaybını, 238 yıl sonra 1921’de Sakarya Meydan Muharebesi Zaferi’yle durdurdu.
41 yaşında, Büyük Taarruz’la işgalcilerin hayallerini yerle bir etti. Ve Nazım’ın dediği gibi, “Kocatepe’den Afyon Ovası’na atladı.”
1 Kasım 1922’de, saltanatı kaldırdı.
42 yaşında, Türkiye Cumhuriyeti’ni kurdu. Ümmeti millet, kulu değerli birey yaptı.
3 Mart 1924’te, halifeliği kaldırdı.
Ve aralıksız devrimler...
Onun en güzel anları hüzün doluydu.
“Bunalıyorum çocuk... Büyük acı içinde bunalıyorum” dediği günler oldu, gözyaşını tutamadığı anlar oldu...
En büyük eserini Türk gençliğine emanet etti...
Büyük İskender, Hannibal, Sezar ve Napolyon’un kıskandığı bir savaşçı...
Ama tepeden tırnağa bir insan...
İki yenilgisi oldu...
Biri evliliği, diğeri hastalığı...
Engellerle, nankörlüklerle, hainliklerle dolu yolculuğunda, tarihin akışını değiştirdi.
Bir ülkeyi Orta Çağ’ın karanlığından aldı, çağdaş uygarlığın aydınlığına taşıdı.
Mücadelesi sadece milletinin değil, tüm ezilmiş ulusların kaderine damgasını vurdu.
Ve gerçekleştirdiği mucize devrim, yaşadığı çağa yön verdi.
Batının beş yüz yılda başardığını, 15 yıla sığdırdı.
Vatandan, milletten başka sevgili bilmedi.
Sağlığını önemsemedi...
Ve 10 Kasım 1938’de, 57 yaşında ölümsüzlüğe yürüdü...
Yattığı yerden, kendisine açılan her savaşı kazanmayı sürdürdü.
Savaşın ustası, barışın efendisi...
Tarihin kıskandığı lider...
. Naim Babüroğlu, 10 Kasım 2026
https://www.sozcu.com.tr/amp/beni-hatirlayiniz-p379686