FUTBOLUN KULLANILMASI VE MEDYA

 . FUTBOLUN BİR İDEOLOJİK AYGIT OLARAK KULLANILMASI

VE BUNUN MEDYADAKİ YANSIMALARI-

İnsanoğlunun ilkel çağlardan beri yuvarlak cisimleri tekmeleyerek oyun oynama merakı, 19. Yüzyıl‟a gelindiğinde futbolun doğmasıyla apayrı bir boyut kazanmıştır.

Kısa süre içinde dünyanın hemen hemen her köşesinde oynanmaya ve büyük bir hayran kitlesi tarafından takip edilmeye başlayan futbol, bunun sonucunda kitleleri daha rahat kontrol altına almak ve onlara daha rahat yön verebilmek isteyen güç odakları tarafından bu uğurda kullanılan bir araca da dönüşmüştür. „İdeoloji‟ kavramı üzerine ünlü filozofların yaptığı tanımlamalar içinde, ideolojinin, egemen durumdaki bir sosyal grubun, sınıfın veya siyasi gücün, kendi iktidarını meşru kılmasına yardımcı olan düşünceler veya yanlış düşünceler olduğu tespiti üzerinde sıkça durulmaktadır.

Söz konusu düşüncelerin kitlelere aktarımındaysa bazen çeşitli aygıtlara başvurulmakta, ideolojiler, bu aygıtlar üzerinden yapılan dolaylı bir simgesel anlatımla kitlelere aktarılmaktadır. Futbol da söz konusu aygıtlar içerisinde, oyunun büyük popülariteye sahip olduğu hemen her ülkede, en çok başvurulanlardan biridir.

Futbol gibi, kitle iletişim araçları da, kalabalık topluluklara ulaşmaya başladıkları günden itibaren, ideolojilerin yansıtılması doğrultusunda en çok kullanılan aygıtlar arasındaki yerlerini almışlardır.

Dolayısıyla hem futbol, hem de medya, bu açıdan ortak bir paydada buluşmaktadır.

Bunun sonucunda ideolojilerini kitlelere yansıtmak isteyen kesimler, sık sık futbolla medyayı iç içe geçmiş bir biçimde kullanma yoluna gitmişler, özellikle de futbol üzerinden vermeye çalıştıkları mesajların taşıyıcısı olarak medyayı kullanma formülünü tercih etmişlerdir.

19. Yüzyıl‟ın ikinci yarısında İngiltere‟de doğan futbol, aradan geçen yaklaşık 150 yıllık süre zarfında dünyanın dört bir köşesine yayılmış ve ulaştığı noktaların büyük bir kısmında da insanlar tarafından en çok sevilen ve takip edilen spor haline gelmiştir.

Futbolun bu popülerliğinin doğal bir sonucu da, geniş kitlelere bir şekilde yön vermek isteyenlerin, bu doğrultuda kestirme bir yol izlemeleri için, futbolu bir araç olarak kullanmaları olmuştur.

Futbolun sadece bir spor olmaktan çıkması ve önemli bir toplumsal, siyasi ve ekonomik olguya dönüşmesi, özellikle Avrupa‟da sosyal ve iktisadi bilimler alanında son yıllarda futbol üzerinde hatırı sayılır derecede çalışmanın yapılmasına da yol açmıştır.

Ülkemizde de son yıllarda futbolun bu boyutu, dünyanın küçülmesinin de etkisiyle, hayli ilgi çekmeye başlamıştır.

Ancak bu noktada daha çok sonuca odaklanılmakta ve futbolun nasıl bir ideolojik aygıt haline geldiğine değil de, sadece futbolun ideolojik bir aygıt olmasının belli başlı örnekleri ele alınmaktadır.

Benim yapmaya gayret ettiğim çalışmadaysa biraz daha ayrıntılara girilme yönünde çaba sarf edilmiş ve futbolun ideolojik karakteri, „ideoloji‟ kavramı üzerine bugüne dek yapılan en belli başlı tanımlamalar dikkate alınarak, bu tanımlamalar üzerinden örneklendirilmeye çalışılmıştır. Kökleri, insanoğlunun haberleşme ihtiyacı duyduğu andan beri icat etmiş olduğu onlarca değişik ilkel haberleşme yöntemlerine kadar uzanan kitle iletişim araçları da, hitap ettikleri kitleler zamanla büyüdükçe, o kitlelere yön verilmesi konusunda, sıkça kullanılan silahlara dönüşmüşlerdir.

Bu açıdan futbol ile kitle iletişim araçları arasında bir paralellik olduğu açıktır.

Dolayısıyla bu iki olgunun, aynı amaç doğrultusunda bir arada kullanılması da kaçınılmazdır.

Böylece çalışmada, futbolun kitle iletişim araçları vasıtasıyla bir ideolojik aygıt olarak ne şekilde kullanılabildiğinin üzerinde ayrıca durulması kararlaştırılmıştır.

1. FUTBOLUN TARİHSEL GELİŞİMİ..................................................................6

1.1. Ayaktopu Oyunlarının Geçmişi........................................................................6

1.1.1. Eski Mısır‟da Ayaktopu Oyunları.............................................................6

1.1.2. Han, Tang, Song ve Ming Hanedanlıkarı Döneminde Çin‟deki Ayaktopu Oyunları...........7

1.1.3. Japonya ve „Kemari‟ Örneği.....................................................................9

1.1.4. Orta Asya Türkleri ve „Tepük‟................................................................10

1.1.5. Avustralya Yerlilerinin Köklü Geleneği: Marn Grook...........................11

1.1.6. Eski Yunan ve Roma‟daki Ayaktopu Oyunları.......................................13

1.1.7. Orta Amerika‟daki „Mitolojik‟ Ayaktopu Oyunu...................................14

1.1.8. Britanya Adaları‟ndaki İlk Ayaktopu Oyunları.......................................17

1.1.9. Floransa‟ya Özgü Bir Oyun: Calcio Fiorentino......................................20

1.1.10. Bilinen Diğer İlkel Ayaktopu Oyunları.................................................21

1.2. Modern Futbolun Kökenleri............................................................................22

1.2.1. İlkel Ayaktopu Oyunlarından Modern Futbola Geçişin Başlıca Sebepleri........... 23

1.2.2. „Public Schools‟ Döneminde Yaşanan Gelişmeler..................................24

1.2.3. „Public School‟ Mezunlarının Çalışmaları..............................................28

1.2.4. „Public Schools‟ Etkisi Dışında, Futbol Adına Yapılan Girişimler.................29

1.2.5. Football Association‟ın Kuruluşu...........................................................29

1.2.5.1. Football Association‟ın Koyduğu İlk Yazılı Kurallar.....................31

1.2.5.2. Football Association Üyeleri Arasındaki İlk Fikir Ayrılıkları........33

1.2.5.3. Football Association Dışındaki Örgütlenmeler...............................36

1.2.5.4. Kurallarda Yapılan Önemli Revizyonlar.........................................37

1.2.6. İlk Resmi Futbol Turnuvası.....................................................................39

1.2.7. İlk Uluslararası Maç................................................................................40

1.2.8. Britanya‟da, İngiltere Dışında Futbol Adına Gerçekleştirilen Yapılanmalar..........42

1.2.9. İlk Uluslararası Turnuva..........................................................................43

1.2.10. Futbolun Sosyoekonomik Gelişimi.......................................................44

1.2.10.1. Futbolun Alt Sınıflar Arasında Popülerleşmesi.............................45

1.2.10.2. Profesyonellik Yolunda Atılan İlk Adımlar..................................45

1.2.10.3. İskoçların Amatör Düzendeki Israrı..............................................48

1.2.10.4. Futbol Dünyasındaki İlk Sendikal Hareketler...............................49

1.2.11. İlk Ulusal Ligin Kuruluşu......................................................................50

1.2.12. İskoçya, Galler ve İrlanda‟daki Gelişmeler...........................................52

1.2.13. 19. Yüzyıl Sonunda Kurallarda Yaşanan Evrim...................................53

1.3. Futbolun Britanya Dışına Yayılması...............................................................54

1.3.1. Kuzey Amerika........................................................................................54

1.3.1.1. ABD.................................................................................................55

1.3.1.2. Kanada.............................................................................................57

1.3.2. Latin Amerika..........................................................................................58

1.3.2.1. Arjantin............................................................................................59

1.3.2.2. Uruguay...........................................................................................62

1.3.2.3. Şili....................................................................................................65

1.3.3. Kıta Avrupa‟sında Futbolun İlk Yayıldığı Bölgeler................................66

1.3.3.1. İskandinav ve Benelüks Ülkeleri.....................................................66

1.3.3.1.1. Danimarka................................................................................67

1.3.3.1.2. Hollanda ve Belçika.................................................................68

1.3.3.1.3. İsveç.........................................................................................70

1.3.3.2. Orta Avrupa.....................................................................................71

1.3.3.2.1. İsviçre.......................................................................................71

1.3.3.2.2. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu......................................73

1.3.3.2.2.1. Avusturya.........................................................................74

1.3.3.2.2.2. Macaristan........................................................................76

1.3.3.2.2.3. Bohemya...........................................................................77

1.3.3.3. İtalya..................79

1.3.3.4. Fransa...............................................................................................81

1.3.3.5. Almanya...........................................................................................85

1.3.3.6. İspanya.............................................................................................89

1.3.3.7. Osmanlı Türkiye‟si ve Türkiye Cumhuriyeti..................................93

1.4. Uluslararası Futbolun Kurumsal Yapılanması..............................................101

1.4.1. FIFA‟nın Kuruluşu................................................................................101

1.4.2. Dünya Kupası‟nın Doğuşu....................................................................101

1.4.3. Kıtalara Ait Konfederasyonların Kurulması.........................................102

2   . İDEOLOJİ KAVRAMI......................................................................................103

2.1. İdeolojinin Bir Kavram Olarak Ortaya Çıkışı...............................................103

2.2. İdeoloji Üzerine Yapılan Tanımlamaların Artması ve Başlıca İdeoloji Tanımları..............106

2.3. İdeoloji Kavramı Hakkında Belli Başlı Teoriler...........................................110

2.3.1. Marksizm‟in İdeolojiye Yaklaşımı........................................................110

2.3.1.1. Marx‟ın Düşüncelerini Etkileyenler..............................................111

2.3.1.1.1. Immanuel Kant.......................................................................111

2.3.1.1.2. Georg Wilhelm Friedrich Hegel............................................112

2.3.1.1.2.1. Hegel ve Diyalektik Anlayış..........................................116

2.3.1.1.3. Ludwig Feuerbach.................................................................120

2.3.1.2. Marx ve Engels‟in Hegel ve Feuerbach‟ta Benimsedikleri ve Reddettikleri Noktalar......125 

2.3.1.2.1. Marx ve Engels‟in Hegel Değerlendirmesi............................125

2.3.1.2.2. Marx ve Engels‟in Feuerbach Değerlendirmesi.....................127

2.3.1.3. Diyalektik Materyalizm.................................................................129

2.3.1.4. Tarihsel Materyalizm.....................................................................131

2.3.1.5. Marksizm‟in Sınıf Teorisi..............................................................133

2.3.1.5.1. Marx‟a Göre Mülkiyet Biçimleri ve Bunların Doğurduğu Sonuçlar............135

2.3.1.5.1.1. Klan-Kabile Mülkiye Biçimi..........................................135

2.3.1.5.1.2. Eski Komünal Mülkiyet ve Devlet Mülkiyeti................136

2.3.1.5.1.3. Feodal Mülkiyet.........................................136

2.3.1.5.1.4. Mülkiyet Biçimlerinin Doğurduğu Sonuçlar.............138

2.3.1.6. Marx‟ın İdeoloji Kavramına İlk Değinişi ve „Camera Obscura‟ Örneği........... 138

2.3.1.7. Temel ve Üstyapı...........................................................................141

2.3.1.8. Marx‟ın Sınıf Analizi.....................................................................144

2.3.1.8.1. Üretim İlişkileri Üzerinden İki Kutuplu Toplum Modeli...........145

2.3.1.8.2. Yabancılaşma.........................................................................146

2.3.1.8.3. Kapitalist Üretim Biçiminin Önceki Üretim Biçimlerinden Farkı...........149

2.3.1.8.4. Proletarya Devrimi.................................................................152

2.3.1.8.5. Proletarya Devriminin Önündeki Engeller............................160

2.3.1.8.5.1. Devletin Sınıf İlişkilerindeki Rolü.................................160

2.3.1.9. Marksist Bakış Açısından İdeolojiye Dair Örnekler.....................163

2.3.1.10. Meta Fetişizmi ve İdeoloji....................................................168

2.3.1.11. Marksist Felsefede Marx ve Engels Sonrasında İdeoloji Kavramına Yaklaşımlar............171

2.3.1.11.1. Kautsky, Lenin ve Plekhanov..............................................175

2.3.1.11.2. Eduard Bernstein..................................................................181

2.3.1.11.3. György Lukács.....................................................................183

2.3.1.11.3.1. Totalizasyon.................................................................184

2.3.2. İdeolojiyi Daha Geniş Bir Açıdan Değerlendirme Girişimi: Karl Mannheim............... 188

2.3.2.1. Kısmi İdeoloji ve Total İdeoloji....................................................188

2.3.2.2. Ütopya............................................................................................190

2.3.3. Marksist Bakış Açısında Yeni Bir Boyut: Antonio Gramsci ve Hegemonya Kavramı..............191

2.3.4. Louis Althusser ve İdeolojik Devlet Aygıtları......................................197

2.3.5. İdeolojiye Eleştirel Bakışı Yeniden Canlandıranlar..............................201

2.3.5.1. Theodor Adorno.............................................................................202

2.3.5.2. Jürgen Habermas...........................................................................203

2.3.6. İdeolojinin Göstergebilimsel Değerlendirilmesi...................................204

2.3.7. Post-Yapısalcı Bakış Açısına Göre İdeoloji..........................................206

2.3.7.1. Michel Foucault.............................................................................206

2.3.7.2. Jean Baudrillard.............................................................................210

2.3.8. İdeolojinin Psikanalist Açıdan Değerlendirilmesi.................................210

2.3.8.1. Sigmund Freud...............................................................................211

2.3.8.2. Jacques Lacan................................................................................214

2.3.8.3. Slavoj Žižek...................................................................................215

3. FUTBOLUN İDEOLOJiK BİR AYGIT OLARAK KULLANILMASI.......222

3.1. Futbolun Popülerleşmesinin Nedenleri.........................................................222

3.2. Genel Hatlarıyla Futbolun İdeolojik Boyutu.................................................232

3.2.1. İlkel Ayaktopu Oyunlarının Sosyal Boyutları.......................................235 

3.2.2. Profesyonelleşmeyle Gelen Yenilik......................................................239

3.2.3. Futbolun Sınıfsal Boyutu.......................................................................246

3.2.3.1. Gramsciyen Bakış Açısından Futbol.............................................247

3.2.3.2. Adorno‟ya Göre Spor....................................................................253

3.2.3.3. Habermas ve Spor..........................................................................256

3.2.3.4. Gramsci, Adorno ve Habermas‟ın Görüşlerinden Çıkarılabilecek Sonuçlar........260

3.3. Futbolun İdeolojik Bir Aygıt Olarak Kullanılmasına Dair Dünya Genelinden Örnekler.....262

3.3.1. Brezilya ve Irkçılık................................................................................262

3.3.2. Mussolini‟nin İtalya‟sı..........................................................................272

3.3.2.1. Leandro Arpinati ve Bologna Örneği............................................275

3.3.2.2. Faşist İtalya‟da Futbolun Bürokratik Yapılanması........................277

3.3.2.3. Dünya Kupası Üzerinden Faşizm Propagandası............................280

3.3.3. Nazi Almanya‟sı....................................................................................285

3.3.3.1. Berlin Olimpiyatları ve Hitler‟in Öfkesi........................................286

3.3.3.2. Avusturya‟daki Yeniden Yapılanma.............................................288

3.3.3.3. Sindelar‟ın Sır Dolu Ölümü...........................................................290

3.3.3.4. Norveç Futbolundaki Nazi Karşıtı Oluşum...................................292

3.3.3.5. Nazi Almanya'sında Yurt içindeki Futbol Yapılanması................294

3.3.4. SSCB‟de Futbol.....................................................................................296

3.3.4.1. Futbolun Devlet Eliyle İnşası........................................................298

3.3.4.2. Beria ve Dinamo Moskova İlişkisi................................................300

3.3.4.3. Eduard Streltsov‟un Trajedisi........................................................306

3.3.4.4. Dinamo Moskova‟nın Britanya Seferi...........................................310

3.3.4.5. Stalin‟in Tito‟ya Futbolda Mağlup Olması....................................316

4.  MEDYA OLGUSU VE FUTBOLUN MEDYA VASITASIYLA BİR İDEOLOJİK AYGIT OLARAK KULLANILMASI... 319

4.1. İlkel Kitle İletişim Araçları...........................................................................319

4.2. Haberleşmede Erken Yazılı Dönem..............................................................321

4.3. Matbaanın Gelişimi.......................................................................................322

4.4. İlk Gazete Örnekleri......................................................................................326

4.4.1. Avrupa‟da Gazetecilik Anlayışının Şekillenmeye Başlaması...............326

4.4.2. ABD‟de Yazılı Basının Kökleri............................................................333

4.5. Fransız İhtilali Sonrasında Avrupa‟da Yazılı Basın......................................335

4.6. 19. Yüzyıl ve Sanayileşen Basın...................................................................340

4.6.1. The Times Örneği..................................................................................341

4.7. Basının Hareket Alanı ve Bu Alanın Yeniden Tanımlanması......................345

4.8. Teknolojik İlerlemeler ve Yeni Kitle İletişim Araçları.................................347

4.8.1. İşitsel Kitle İletişim Araçları.................................................................348

4.8.1.1. Telgrafın İcadı...............................................................................349

4.8.1.2. Telsiz Telgraftan Radyoya Geçiş...................................................353

4.8.2. Görsel Kitle İletişim Araçları................................................................364

4.8.2.1. Sinema...........................................................................................364

4.8.2.2. Televizyon.....................................................................................367

4.9. Futbol ve Medya İlişkisi Üzerine Dünyadan Örnekler...................368

4.9.1. İngiltere ve Futbol Basınının İlk Örnekleri...........................................369

4.9.2. 1920‟li ve 1930‟lu Yıllarda İspanya Basınında Futbol.........................370

4.9.3. II. Dünya Savaşı Sonrası Batı Almanya‟da Medya ve Futbol...............375

4.9.4. Arjantin‟de Siyasal Basının Futbolu Kullanışı......................................376

4.10. Futbol Yazarlarının Gözünden Futbol-Medya İlişkisi................................377 

SONUÇ  ...................................................................................................................379 

KAYNAKÇA  ............................................................................................................ 385

…KAYNAK:

.   ÖMER ONUR ERDEM

http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/46332.pdf

 

DOLANDIRICILIKTA YAPAY ZEKÂ

 Dolandırıcılıkta yapay zekâ dönemi
“Yine aynı konuyu yazmış” diyeceksiniz biliyorum ancak ısrarla aynı konuyu yazmaya, uyarmaya devam edeceğim.
Konu yine kişisel verilerimiz ve dolandırıcılık.
Yıllardır yazılarım ve katıldığım televizyon programlarındaki açıklamalarım ile konunun ciddiyetine dikkat çekmeye çalışıyorum.
Her gün onlarca e-posta ve mesaj alıyorum dolandırıcılık konusunda.
Yöntemler hep aynı diyordum ama değilmiş.
Ne bankalar bununla ilgili bir kamu spotu yayınlıyor ne de konu ile ilgili bir sorumluluk alıyor.
Olan yurttaşa oluyor.
Hatta dolandırılanların sayısı o kadar fazla ki bir araya gelip WhatsApp grubu kurmuşlar ve seslerini duyurmaya çalışıyorlar.
Bir araya gelenler bir banka müşterisi.
Sayıları ise binlerle ifade ediliyor.
Çoğunluğu emekli veya asgari ücretli işçi...
Dolandırıldıktan sonra banka, beni ilgilendirmez öde diyor.
Oysaki bankanın da sorumluluğunun bulunduğuna dair onlarca Yargıtay kararı var.
Tabii dolandırılma çeşidi de önemli.
Kişinin sorumluluğu olduğu konular da var.
Bilgisayar mühendisi genç bir kardeşim aradı.
-“Abi, sen daima gündeme getiriyorsun ama iş senin tahmininden çok daha büyük boyutta” dedi.
Buluştuk anlattı ve gösterdi.
Şu anda tüm Türkiye’nin kişisel verileri korsanların elinde ve 50- 100 Türk Lirası gibi komik rakamlara sosyal medya mecralarında satıyorlar.
Kişinin telefonu, TC kimlik numarası, tapu kayıtları, akraba bağları hatta ve hatta GPRS konum bilgileri dahi sosyal medya uygulamalarında satılıyor.
İş bir adım ileri gitmiş.
Meğer dolandırıcılar artık yapay zekâ kullanıyorlarmış.
Mesela bir kişinin bilgilerine yasadışı şekilde ulaşmak istiyorsunuz.
Bilgileri satan kişiye ulaştınız.
Kişi sizden TC kimlik numarasını veya adı soyadını istiyor.
Yeni uygulama ise yapay zekâ ile birleştirilmiş bir uygulama.
Yapay zekâya sadece adı-soyadı, mesleğini söylüyorsunuz uygulama size kişinin yedi şeceresini döküyor.
Tüm akrabalık bağını geçtim, tapu araç bilgileri, ev adresinin konum bilgileri, yargılandığı dosyaları, kişiler ile bağlantılarını tanışıklıkları gösteriyor.
Benim adım soyadım girilerek sorgulama yapıldı ve karşılığında tüm bilgilerim çıktı.
Hatta bu uygulamayı ilerletip anlık konum bilgisi dahi yapılabilirmiş.
Yetkililere sesleniyorum...
Bu mesele çok ciddi güvenlik sorunu.
Her gün binlerce kişi dolandırıcılar yüzünden birikimlerini kaybediyor, evi ve eşyaları haczediliyor.
Kişisel bilgilerimiz 15-16 yaşındaki çocukların elinde satılıyor.
Köklü bir çözüm bulunması gerekiyor.
YSK tarafından partilere teslim edilen seçmen listelerinin, teslim edildiği parti yetkilileri ve teslim edilen bilgilerin güvenliği, devlet kurumlarındaki bilgilerin güvenliği ve bu güvenliği suiistimal eden kişilerin tespiti yeni baştan ele alınmalı.
Ya tüm Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının TC kimlik numaraları değiştirilsin ya da çok ciddi önlem alınsın.
Halihazırda yaşadıklarımız ve bilgilerimizin satıldığı göz önüne alınırsa yeni bir kodlama ile TC kimlik numaralarının değiştirilmesi ve bu bilgilere ulaşım yetkisinin belirli kişilerde olması elzem bir durumdur.
Çok zor bir iş değil ama bana dokunmayan yılan bin yaşasın mantığıyla hareket ediliyor.
Olan da hep emekliye, yaşlı insanlara olduğu için kimse haklarını aramıyor, arayamıyor.
Farkında değiller ama bu tip meseleler vatandaş nezdinde iktidara olan güveni, bir farenin kemirmesi gibi yıllardır kemiriyor.
Murat Ağırel, 02 Temmuz 2024 Salı

https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/murat-agirel/dolandiricilikta-yapay-zeka-donemi-basladi-2222775

 

Bolivya Neyi Başardı

 . Bolivya Neyi Başardı, Türkiye neyi başaramadı?

.  Askerİ darbeden çıkarılacak dersler:

Bolivya’daki 26 haziran 2024 askeri darbesi üzerine çok boyutlu durmak şart.

Kuşkusuz bunun CIA’nın Latin Amerika’da yaptığı askeri darbelerden farkı yok!

Hepsinin en temel konusu, solcu iktidarların madenleri kamulaştırmaları…

Bolivya kalay, gümüş, lityum, bakır madenleri bulunan jeolojik açıdan hayli zengin ülke…

Bolivya denince son yıllarda akla tek isim geliyor; Sosyalizme Doğru Hareket/Masistas kurucusu Evo Morales… 

Darbeci yönetime son vererek ülkenin başına 2006'da geçtiğinde ilk yaptığı hidrokarbon yasası çıkararak ülkenin başta lityum olmak üzere maden yataklarını kamulaştırmak oldu.

Elde edilen gelirleri sosyal amaçlı kullanarak yoksullukla baş etti. 2006-2019 yılları arasındaki iktidarında yoksulluğu yüzde 38’den yüzde 22’ye düşürdü.

Keza:

GSYİH'yi 9 milyar dolardan 40 milyar dolara çıkardı. 

Kişi başına düşen gelir üç kat arttı. 

Enflasyon sorununu ortadan kaldırdı.

Morales 2019 yılında yine seçilince CIA işe el atarak seçimlerin hileli olduğunu belirtti.

Kuşkusuz bunu merkezi Washington’da bulunan -dünyayı yöneten- Dış İlişkiler Konseyi üyesi Amerikan Devleti Örgütü/OAS eliyle yaptı.

Ülkeyi karıştırdı…

Kısa çalkantılı dönem ardından iktidara 2020’de “Lucho” diye anılan sosyalist Luis Arce geldi.

Merkez Bankası kökenli ekonomist idi ve Morales yönetiminde maliye bakanı olarak görev yaptı. Morales'in en uzun süre görev yapan bakanı olarak on yıldan fazla süre boyunca Arce, Bolivya'nın ekonomik dönüşümünün başlıca mimarı oldu.

Kuşkusuz ekonomik planlamadan yanaydı.

Kuşkusuz kamulaştırmacıydı.

Mesela, hidrokarbon, telekomünikasyon ve madencilik şirketlerini millileştirildi.

Neoliberalizmi yıktı -örneğin- servet vergisi yasası çıkardı.

Bolivya’nın ulusal egemenliğine karşı gördüğü IMF ile ilişkilere kökten son verdi.

Uzatmayayım.

Bolivya bölgede en hızlı büyüyen üçüncü ekonomi oldu.

Güney Amerika'daki en düşük enflasyon oranına sahipti.

Ülke artık ticaret fazlası veriyordu…

Dış politikada Rusya ve Çin ile ilişkileri geliştirdi...

İtibariyle CIA’nın askeri darbe yapması kaçınılmazdı!

Ama artık Latin Amerika halkları darbelere karşı mücadele tecrübesi edinmişti; 26 Haziran darbesi başarılı olmadı.

Ancak…

"Üzerinde durmak istediğim bizi ilgilendiren başka konu var; buna “Tağut/ Kutsal Aldanışın Soyağacı” kitabımda değindim:

Sadece Morales ya da Luis Arce değil…

Sadece Bolivya değil…

Kitabımda üzerinde durmak istediğim şu oldu:

Latin Amerika’da sol/sosyalist iktidarlar nasıl seçim kazanıp iktidara geldi?

Çünkü:

Latin Amerika’da 1960’larda ortaya çıkan “Kurtuluş teolojisi”, yoksulluğa ve sosyal adaletsizliğe karşı mücadeleyi esas aldı.

Solun ve Hıristiyanlığın kendilerine ait toplumsal değer ve taleplerinin ortak potada eritilmesiyle oluşan Kurtuluş teolojisi, iki grubu ortak paydada buluşturdu.

Bu şöyle oldu:

ABD “arka bahçesi” Latin Amerika’da özellikle Soğuk Savaş’ta birçok askeri darbe yaptı.

Darbelere kimi kiliseler destek verirken, kimisi muhalif oldu.

Bu kanlı süreçte sol ve bazı kiliseler arasında yakınlaşma gerçekleşti.

Hele…

Küba Devrimi Latin Amerika’da Kurtuluş teolojisini büyüttü.

Nikaragua’daki devrimci Sandinistalar arasında rahipler vardı.

Mesela, devrimden sonra din adamı Ernosto Cardenal, 1979’dan 1987’e kadar kültür bakanlığı yaptı. Kuşkusuz Papa II. Pavlus tarafından aforoz edildi!

Kurtuluş teolojisini benimseyen Peder Jean Bertrand Aristide Haiti devlet başkanlığına seçildi. O da CIA eliyle düşürüldü.

Çok örnek olay yaşandı/yaşanıyor..

Bolivya’dan çıkarılacak çok ders var.

Mesela:

Ülkemizde hurafeye boğulan “Soğuk Savaş dinine” karşı, yoksulların dini devrimci İslam’ı hatırlatmak elzem...

https://www.odatv.com/yazarlar/soner-yalcin/askeri-darbeden-cikarilacak-dersler-bolivya-neyi-basardi-turkiye-neyi-basaramadi-soner-yalcin-yazisi-120050481

 

Dünyanın en zengin aileleri

 Dünyanın en zengin aileleri
Bloomberg, 2023 yılı için en zengin 25 ailenin listesini yayımladı.
Hazırlanan listede inşaattan teknolojiye, modadan sanayiye kadar birçok farklı sektörde faaliyet gösteren aileler bulunuyor.
*********************************************************************************************************
25. Duncan Ailesi
Şirket: Enterprise Products Partners
Sektör: Sanayi
Ülke: ABD
Varlık: 32 milyar dolar
Nesil: 2
 
24. Kwok Ailesi
Şirket: Sun Hung Kai Gayrimenkül
Sektör: Gayrimenkul
Ülke: Hong Kong
Varlık: 32,5 milyar dolar
Nesil: 3
 
23. Ferrero Ailesi
Şirket: Ferrero
Sektör: Şekerleme
Ülke: İtalya
Varlık: 33,5 milyar dolar
Nesil: 3
 
22. Mulliez Ailesi
Şirket: Auchan
Sektör: Perakende
Ülke: Fransa
Varlık: 34,3 milyar dolar
Nesil: 4
 
21. Cox Ailesi
Şirket: Cox Girişim
Sektör: İletişim, otomotiv
Ülke: ABD
Varlık: 36 milyar dolar
Nesil: 4
 
20. Dassault Ailesi
Şirket: Dassault Systemes
Sektör: Yazılım
Ülke: Fransa
Varlık: 39,2 milyar dolar
Nesil: 4
 
19. Hartono Ailesi
Şirket: Djarum Grup
Sektör: Finans
Ülke: Endonezya
Varlık: 42,1 milyar dolar
Nesil:3
 
18. Van Damme, De Spoelberch, De Mevius Ailesi
Şirket: Anheuser- Busch Inbev
Sektör: İçecek
Ülke: Belçika
Varlık: 43,5 milyar dolar
Nesil: 5
 
17. Hoffmann, Oeri Ailesi
Şirket: Roche
Sektör: İlaç
Ülke: İsviçre
Varlık: 44,8 milyar dolar
Nesil: 5
 
16. Pritzker Ailesi
Şirket: Hyatt Hotels
Sektör: Otel
Ülke: ABD
Varlık: 46,5
Nesil: 4
 
15. Albrecht Ailesi
Şirket: Aldi
Sektör: Perakende
Ülke: Almanya
Varlık: 48,4 milyar dolar
Nesil: 3
 
14. Quandt Ailesi
Şirket: BMW
Sektör: Otomotiv
Ülke: Almanya
Varlık: 49,4 milyar dolar
Nesil: 4
 
13. Boehringer, Von Baumbach Ailesi
Şirket: Boehringer Ingelheim
Sektör: İlaç
Ülke: Almanya
Varlık: 51,3 milyar dolar
Nesil: 4
 
12. Johnson Ailesi
Şirket: Fidelity Investments
Sektör:Finans
Ülke: ABD
Varlık: 55,7 milyar dolar
Nesil: 3
 
11. Cargill, Macmillan Ailesi
Şirket: Cargill
Sektör: Sanayi
Ülke: ABD
Varlık: 63,3 milyar dolar
Nesil: 7
 
10. Reuters Ailesi
Şirket: Thomson Reuters
Sektör: Medya
Ülke: Kanada
Varlık: 71,1 milyar dolar
Nesil: 3
 
9. Wertheimer Ailesi
Şirket: Chanel
Sektör: Lüks marka
Ülke: Fransa
Varlık: 89,6 milyar dolar
Nesil: 3
 
8. Ambani Ailesi
Şirket: Reliance
Sektör: Sanayi
Ülke: Hindistan
Varlık: 89,9 milyar dolar
Nesil: 3
 
7. Suud Ailesi
Şirket: Kraliyet ailesi
Sektör: Sanayi
Ülke: Suudi Arabistan
Varlık: 112 milyar dolar
Nesil: 3
 
6. Koch Ailesi
Şirket: Koch
Sektör: Sanayi
Ülke: ABD
Varlık: 127,3 milyar dolar
Nesil: 3
 
5. El Sani Ailesi
Şirket: Kraliyet ailesi
Sektör: Sanayi
Ülke: Katar
Varlık: 133 milyar dolar
Nesil: 8
 
4. Mars Ailesi
Şirket: Mars
Sektör: Şekerleme
Ülke: ABD
Varlık: 141,9 milyar dolar
Nesil: 5
 
3. Hermes Ailesi
Şirket: Hermes
Sektör: Lüks marka
Ülke: Fransa
Varlık: 150,9 milyar dolar
Nesil:6
 
2. Walton Ailesi
Şirket: Walmart
Sektör: Perakende
Ülke: ABD
Varlık: 259,7 milyar dolar
Nesil: 3
 
1. Nahyan Ailesi
Şirket: Kraliyet Ailesi
Sektör: Sanayi
Ülke: Birleşik Arap Emirliği
Varlık: 305 milyar dolar
Nesil: 3
*******************************************************************************************
10.12.2023 - 17:35
https://www.ntv.com.tr/galeri/dunya/dunyanin-en-zengin-aileleri,B8hvD-VlUkGVZyBKxR6_eA/C4_LH60D_EmBbQ1sC6vYCg