. YENİ
KUŞAK KÖY ENSTİTÜLÜLER DERNEĞİ
kurucu
ve onursal başkanı eğitimci, yazar, öğretmen, komşum:
Bedellikten
İlköğretim Müfettişliğine:
. Halil Vural
Nüfusun %80’ine yakınının köylerde yaşadığı dönemlerde, kalkınmanın
köylerden başlaması gerektiği düşüncesi ortaya atılmış ve köylere bilinçli
öğretmen ve eğitmenler gönderilmişti. Yıl 1936.
Bu
eğitim devriminin ürünü olan yüz binlerce köy çocuğu okutulmuş, eğitilmiş,
öğretilmiş ve yine doğup büyüdüğü köylere geri gönderilmiş, kendi köyünün
kalkınması için çalışamaya başlamıştı.
O köy
çocuklarından biri olan Halil Vural ile birlikteyiz bu hafta.
GÖÇMEN ÇOCUĞU
Mübadeleyle Yunanistan’dan göç edip Karakollar Köyü’ne yerleşen
bir ailenin çocuğu Halil Vural. 1928 yılında doğmuş.
Babası
Nurettin, Annesi Fikriye; Göçmen Mango Osman’ın kızı; iki erkek çocuk doğurmuş
ve 1931 yılında vefat etmiş. Babası başka bir kadınla evlenmiş. Halil Vural’ın
o kadından üç kardeşi daha olmuş.
Annesinin ölümünden sonra Hali ile kardeşi İsmail’in hayatı zindan olmuş.
“Üvey Anne diye bir söz var ya; biz tam anlamıyla onu yaşadık” diyor Halil Vural.
“Kadın bize o kadar kötü davranıyordu ki anlatamam. O dönemde halamlar ve
teyzemler bize destek oldular ama evin içinde o kadınla biz vardık.”
HALİL VURAL’IN ÖĞRETMENLERİ
Halil Vural zamanında ilkokulların ilk 3 yılı köylerde okunuyor ve
diploma alınıyormuş. Üç yılı köyünde okumuş Halil Öğretmen.
“İlk öğretmenimiz Mehmet Hoca idi. İmam Hatipliydi o. Elinde sopayla dolaşırdı
ve o sopayla kafamıza vurur dururdu. İkinci yıl Fevzi Cengiz geldi bize. Kazım
Karabekir’in toplayıp okuttuğu çocuklardandı o. O ayrıldıktan sonra yine
Öğretmen okullarından mezun olan Mehmet Oğuz geldi bize öğretmen olarak. 3.
sınıfı Oğuz Öğretmende okuduk ve diploma aldık.”
“Çine’de Rüştü Bey vardı öğretmenimiz. Çine’den evliydi o. Uzun boylu bir
adamdı. Müdürümüzün adı da İzzet Beydi. Onların soyadlarını şimdi
hatırlayamıyorum. 4. sınıfı Çine’de okuduk ve sonra yeniden köye geldik. 5.
sınıfta okurken yine öğretmenimiz Mehmet Oğuz’du.
KÖYLÜLER SOĞAN EKMEK GETİRMİŞ
1938 - 39 yıllarında, okula devam etmek için Çine’ye Kız Mektebi
İlkokulu’na kaydını yaptırtıyor ve 4. sınıfı bitiriyor Halil Vural.
Okulun başladığı günlerde evden sefer tasıyla okula yiyecek götürüyor Halil
Vural.
Okulun
karşısındaki bir binanın iki odasından birini yakın köylerden gelen
öğrencilerin yemek yeme yeri olarak ayırmışlar.
“Biz oturup yemek yemeye başladığımızda, kasabanın yerli (ki o zamanlar Çine
çok da büyük bir yer değil ama merkez konumunda ve ilçe merkezi olduğu için
yaşam biraz daha farklı) öğrenci zibidileri yanımızdan gelip geçerken ‘Aaa,
bak, bak, bak. Köyüler pırasa getirmiş; zeytin, soğan getirmiş” gibilerden
takılırlar, alayımsı konuşurlardı.
Bu
konuşma ve takışmalardan sonra babama ‘ben okula çıkın götürmeyeceğim, bizimle
alay ediyorlar’ dedim. Nenemi devreye soktum bu ara. Sonunda babam ikna oldu ve
günde 5 kuruş vermeye başladı.”
“Beş kuruş çok para o zaman” diyor Halil Vural.
“100 parayla (40 para 1 kuruş) karnımızı doyuruyoruz. Bir tabak köfte, bir
parça ekmekle karnımızı doyuruyoruz o zaman. Okulun karşısında uzun boylu,
Abdurrahman adında bir köfteci vardı, onun orada yiyorduk köfteyi. Her zaman
köfte yemiyoruz elbette.
Okulun
tam karşısında Kırşehirli mi Akşehirli mi Ali Amca vardı; Oğlu vardı Etem,
benim sınıf arkadaşım. Onun oraya helva ekmek yiyorduk bazı zamanlarda; o da
aynı para.
YAŞAMIN GEÇİŞ DÖNEMİ
4. Sınıftan sonra bir yıl ara veriyor ve 1940 – 41 öğretim yılında
köye 5. sınıf açılıyor ve okulu o yıl bitiriyor Halil Vural. Okulu bitirdiği
sene Öğretmeni Mehmet Oğuz, onu Köy Enstitülerine göndermek istiyor ama babası
kabul etmiyor.
“3 Çocuk seçti Mehmet Öğretmen. Babalarımız bizi kayıt için okula götürüyor.
İlk ikisinin babası yolda çocuklarının okula kaydını yaptırtmaktan vazgeçti.
Onlar vazgeçince Babam da vazgeçti.”
“Belki de babamın okumamı istememesinin nedeni 4. sınıfta yaşadıklarımdı” diyor
Halil Vural.
“4. Sınıfta her gün yemek ve diğer giderler için 5 kuruş harçlık alıyordum ya;
arkamdan kardeşim de geliyor.
Babam,
‘Sana her gün 5 kuruş harçlık veremem’ diyerek benim okula gitmeme engel
olmuştu.
Kendince
haklıydı elbette. Bir dolu buğday 20 kuruş. Ne kazanıyorsun da ne
harcayacaksın? Okumamız mümkün değil o şartlarda.”
KÖYLÜNÜN MEKTUPLARINI YAZIYORDUK
“Karakollar Köyünde okuma yazma bilen iki kişi var o zaman” diyor
Halil Vural.
“Babam ve Necip Çavuş; İkisi de hem eski yazı biliyorlardı, hem de Latin
alfabesini.
Onlardan
başka köyde okuma yazması olan yoktu o dönemde.
Benim
doğduğum sene Latin alfabesine geçildi ya; ikisi de bir haftalık zaman içinde
yeni yazıyı (Latin Alfabesini) öğrenmişler.
Babam
bana ‘Sen çok şanslısın. Ben iki yıl gittim Arapçayı öğrenmek için; sen çok kısa
zamanda okuma yazmayı öğreneceksin’ derdi.
Gerçekten
de biz okula gitmeye başladıktan iki ay sonra okuma yazmayı sökmüştük.
Köye
gelen mektuplar ya Necip Çavuşa geliyor ya da babama. Ben okumayı söktükten sonra,
Babam gelen mektupları bana verip okutmaya, yazdırmaya başladı.”
“Ne yazıyor mektuplarda” diye soruyoruz.
“Her zaman yazılan şeyler” diyor Halil Vural.
“Herkesten birer kucak dolusu selam gönderilir önce. Ardı arkasına sıralanır
selamlar: Anne, baba, dede, nine, kardeş, yakında olan dayı, amca falan;
herkesten selam yazılır önce mektuba. Sağlıklarıyla ilgili bilgi verildikten
sonra; Sen nasılsın, diye sorulur. Ardından da bir şey isteyip istemediğine
gelinir. Diyelim Annesi ‘2,5 lira gönderelim’ dedi. Mektubunu bitimine doğru
gönderilecek olan paranın miktarı da yazılır, bitirilirdi mektup. Mektubun
onuna bir de beddua yerleştirilirdi: Haydi mektubum uğurlar olsun; seni yoldan
alıkoyanın gözü kör olsun, diye.
HİZMETKÂRLIK AYLARI
Babası 1941 yılında vefat ediyor. Halil o zaman 13 yaşında.
“Babam kağnı arabasının altında kalarak öldü; benim gözümün önünde” diyor acı
olayı anlatırken hüzünlenerek.
“Babam öldüğü yıl ben Kazım Ağaların (Kazım Kaz) yanına hizmetkârlığa durdum”
diyor gülümseyerek.
“Küfürbaz, lafını ölçmeden söyleyen bir adamdı o. Gerçekten insanın gücüne
gidecek şekilde küfür ederdi ama yapacak bir şey yok. Katlanacaksın; hizmetkâr
durmuşsun sonuçta.
Yıllık
30 lira para aldım o hizmetkârlıktan; bir takım da elbise. Okula gidene kadar
onların yanında kaldım. Lacivert bir takım elbise yaptırtmıştı bana Kazım Ağa.
Ben o
lacivert takım elbiseyle Köy Enstitüsüne gittim.
TEYZEME BİTLİ ELBİSELERLE GİTTİK
“Babam öldükten kısa bir süre sonra Üvey Anne bizi evden kovdu”
diyor birden geriye dönerek.
“O zaman Teyzem Nuriye bize sahip çıktı.
İlk
evine gittiğimiz günü çok iyi hatırlıyorum. Teyzeme; ‘bizi içeriye alma’ dedim.
Almaması
gerekiyordu çünkü üstümüz başımız bit içindeydi. Onun evini de bite boyamaya
gerek yoktu. Dedim; ‘İçeriye girmeden, dışarıda halledelim bu işi.’ Teyzem
benim bu sözümden sonra saman damının içine bir ocak yaktı; üzerine bir kazan
koydu ve suyu kaynattı.
Bu ara
köydeki yaşlı berberi çağırdı. Berber bizim saçlarımızı sıfır numara kesti.
Elbiselerin dikiş yataklarında dizilmiş yüzlerce bitle dolu elbiselerimiz.
Onları içinde su kaynayan kazanın içine attı ve elbiseleri bir güzel kaynattı.
Bizi de tepeden tırnağa yudu, yıkadı.
Yıkandıktan
sonra içeriye aldı bizi. İçerde kendi çocuklarının elbiselerinden elbiseler
verdi ve biz temizlenmiş olduk.”
KÖY ENSİTÜSÜNE GİDİYOR
Babasının ölümünden sonraki yıl (1942), Halil’in 2. sınıftaki
öğretmeni Öğretmen Fevzi Cengiz (Gezici Başöğretmen: Öğretmen iken kurslara
katılıp bitirenler bu Ünvanı alıyormuş o zaman.
Bu
öğretmenler Eğitmenlere yardımcı olmak için eğitilen kişiler) geliyor ve onun
sayesinde yeniden Köy Enstitüleri gündeme geliyor.
Dilekçe
gönderiliyor.
“O zamanlar Belediye’de arozözde çalışan, uzun boylu Mustafa adında bir adam
vardı. Onun kız kardeşi ile evlenmişti Fevzi Öğretmen.
Bir
süre daha kaldı o Çine’de sonra gitti buralardan.”
Köy Enstitüsüne başvuru dilekçesini Fevzi öğretmen yazıp göndermiş. Kısa bir
süre sonra cevap gelmiş ve Halil Vural’ı kabul etmişler.
Kabul edilmiş ama kefil gerekiyor; köyde kendisine kefil olacak insan bulamamış
ilk başta.
Çaresiz
oturup kalmış ama Teyzesi “Abidin Dayına git, o sana kefil olur” demiş.
Evrakları alıp Abidin Dayısının yanına gitmiş.
“Dayım her zamanki gibi Kara Mehmet’in Kahvede Osman Efendi ile tavla
oynuyordu” diyor.
“Yanına varıp durumu anlattım, evrakları aldı, imzaladı ve bana verdi. Biraz da
para koydu cebime, beni gönderdi.”
Halil Vural iki yıl Kızılçullu’da okuduktan sonra 1945 yılında Ortaklara
geliyor. 3 Yıl orada okuyor ve 1948 yılında Ortaklardan mezun oluyor.
DÖRT KÖYLER İLKOKULU
“Çine Akçaova 4 Köyler İlkokuluna tayin oldum.
Orada
ilk yıl bekâr olarak kaldım ve 1949 yılında evlendim.
Eşim
Melahat Eğitmen Kurslarından mezun.
O,
evlendikten sonra 1. sınıfları okuttu. Ben diğer sınıfları okuttum.”
İlk maaşı 70 lira Halil Vural’ın. Öğretmenler o zaman İl Özel İdare’den alıyor
maaşı. 7 lira da Başöğretmen ek maaşı var.
Eşi Melahat, Çine Hamidabat Mahallesinden, Kunduracı Tevfik’in kızı.
1950 yılında Kızı Ülkü dünyaya geliyor.
Bir yıl
sonra (1951) Cumalıköy İlkokuluna tayini çıkıyor. Bir öğretmen daha verilmiş
Cumalıköy’e.
Eşi ve
o öğretmen ile birlikte üç öğretmen görev yapmışlar.
Orada
2. kızı dünyaya geliyor. 2. Kızından sonra eşi Eğitmenlik görevinden istifa
ediyor.
“İki tane çocuğu bakmak zor oluyordu.
Bir
kadın tutacak olsak, eşimin maaşı kadına vereceğimiz para kadar değil.
Düşündük, taşındık ve istifa etti.”
YÖRÜKLER KÖYÜ TAYİNİ
1957 Yılında Askerliğini bitirmiş ve dönmüş Halil Vural. Askerden
gelmeden önce Çine Milli Eğitime bir dilekçe yazmış.
“Kasım ayında terhis olacağım; o dönem tayin dönemi değil.
Önceden
söyleyeyim ki yarın kış ortasında çocuklar için sorun olmasın, diye dilekçe
gönderdim Milli Eğitime. ‘10 yıla yakın zaman köylerde öğretmenlik yaptım.
Kasım ayında terhis olacağım.
Artık
kasabada bir yerde öğretmenlik yapmak istiyorum. Bunun dikkate alırsanız memnun
olurum’ diye yazdım dilekçeyi.”
“Niyetim İnönü İlkokulunda (Namık Kemal) göreve başlamaktı” diyor Halil Vural.
“Çünkü çocuklar orada okuyor o zaman. Merkez olmasa da olur, diye de
düşünüyorum. Yakın köylere de razıyım: Evciler, Karakollar, Kahraman Köy gibi.”
Bütün bu uyarılara rağmen tayini Yörük Köyü’ne çıkmış Halil Vural’ın.
Yörükler
Köyü Okulu yeni açılmış; o yıla kadar çocuklar Gökyaka İlkokuluna
gidiyorlarmış. Köy Muhtarı o zaman İbrahim Kurkut; bir de Köy İmamı var,
Konyalı. Onlarla ahbap olmuş kısa zamanda.
BANKAYA GEÇİŞ ÇALIŞMALARI
“Yörükler Köyü beni açmadı” diyor Halil Vural.
“İş Bankası’na müracaat ettim. Gittim Aydın Şube Müdürü ile tanıştım. O da
öğretmenlikten gelmeymiş. Geçişim gerçekleşecek; her şey hazır. Aydın’da
Bahçeli Evler mevkiinde ev arıyorum. Aydın’ın en iyi evleri o zaman oralarda.
Uzun yıllar benim müfettişliğimi yapan biri var; Naci Sarıögmen. Onunla
karşılaştım. O zaman İl’de Müdür Muavini Naci.
Ona
durumu anlattım, ev aradığımı söyledim. Sohbet ederek yürüyoruz. Gazi
İlkokulunun önüne geldiğimizde ders zili çaldı. Yüreğim cız etti benim.
O
zildir beklide bankaya girmeme engel olan. Bir de Naci ısrar etti.”
“İyi düşün” demiş Naci Öğretmen Halil Vural’a.
“Bankada para babalarına hizmet edeceksin. Sen iyi bir öğretmensin. Git
çocuklarını okut, eğit. Ne işin var bankada? Söz senin tayinini iki aya kadar
merkeze aldıracağım” demiş.
Halil Öğretmen bu sözlerden sonra banka olayından vazgeçmiş.
Gelip
yeniden Yörükler Köyü’nde göreve devam etmiş.
Naci Öğretmen gerçekten de kısa bir süre sonra tayinini Çine merkeze çıkartmış
Halil Vural’ın.
AĞANIN ÇİFTLİĞİ YOLU KESMİŞ
“Muharrem Salcının çiftliği var köyün yolu üzerinde” diye başlıyor
bir anısını anlatmaya.
“Adam sürmüş oraları, yolu da kapatmış: ekmiş tarlayı. Köylülerin gidiş geliş
yolu uzamış, bilmem nereye çevrilmiş. Köylüler avukat tutmuşlar, dilekçeler
yazdırmışlar, bir çözüm bulamamışlar.”
Yol sorunu, sorundan öteye Ağanın ‘benim yaptığım doğrudur’ dayatması yüzünden
canını sıkmış Halil Vural’ın.
“Köylüye ‘Size bir dilekçe yazacağım’ dedim. ‘Onu götürüp Kaymakamlığa
vereceksiniz. Orada Kemal Bey var, ona vereceksiniz’ dedim.”
Kemal Tunçelli; Nuri Güngör’ün damadı. Belediye Yazı İşleri Müdürü o zaman.
Dilekçeyi Kemal Bey alıyor ve iki jandarma ile keşfe geliyor köye.
Köyden
ve çevre köylerden yaşlı birkaç adam bulduruyor Kemal Bey. Köyün eskiden beri
kullanılan yolunun neresi olduğunu soruyor;
“Köyün kadim yolu burası” diyor ihtiyarlar; Muharrem Salcının sürüp ektiği yeri
gösteriyorlar elbette. Kemal Bey bu beyanatlardan sonra alıyor kazıkları
çakıyor ve yolun o andan sonra orası olduğunu söylüyor.
“Bayram günü, ben kayınvalidenin evindeyim. Köy Muhtarı, Topal Dede, yanlarında
İhtiyar Heyeti benim bayramı kutlamaya gelmişler. Topal Dede o gün orada; ‘Biz
sayfalar dolusu dilekçeler yazdırdık avukatlara, olmadıydı. Sen iki satır yazı
yazdın; götürüp verdik. Yolumuz açıldı. Demek ki akıl yaşta değil, başta” dedi
o zaman.”
Tayini çıktığı zaman gitmemesi için ısrar etmişler; sonra da öneri getirmişler:
‘Köylü; ‘Köyde 30 tane çoban var. Her biri sana birer koyun besleyecek. Köye
lojman yaptırtacağız. Köyün yakınından sana 10 dönüm yer de vereceğiz; gitme’
dediler ama Yörükler Köyü’nü bağışlasalar durmayacağım.
Çünkü
Çocuklarım Çine’de kayınvalidenin yanında kalıyor; okuyorlar.
Nasıl
durayım orada?”
ÇİNE YILLARI
3 Ay sonra Çine Atatürk İlkokulu’na tayini çıkmış Halil Vural’ın;
Atatürk İlkokulunda 5 yıl görev yapmış.
O zaman
içerisinde aynı zamanda ortaokula müzik derslerine de giriyormuş. O dönemde
Çine Ortaokulu Atatürk İlkokulunun üst katında. Mehmet Özcan Müdür o dönemde.
“Okulun ilk Müdürü Şadan Beydi” diyor Halil Vural.
“Bir yıl kadar kaldı ve gitti. Ondan Sonra Mehmet Özcan geldi; uzun yıllar
kaldı Çine’de. Çine Ortaokulu Lise olduktan sonra müdürlüğe devam etti Mehmet
Bey.”
O dönemde Ortaokulda öğretmen Emin Gezginci ile birlikte kapatılan Çine Halk
Evi’nde bulunan kitapları alıp bir okuma salonu kurmuş Halil Vural.
“Bir çeşit kütüphane kurmuştuk” diyor.
“O kitaplar Halk Evi’nde toz, toprak içinde duruyordu. Aldık onları, temizledik
ve bir kütüphane kurduk. Epey de okuyanımız vardı.”
MÜFETTİŞ HALİL VURAL
“1962 Yılında Pedagoji sınavlarına girmeye başladım” diyor Halil
Vural.
“Pedagoji derslerini verenler o zaman ya meslek dersi öğretmeni oluyor ya da
ilkokullarda müfettiş.
1963
Yılında sınavları bitirdim ve müfettiş olmayı hak kazandım. Kura çektim ve
Ordu’ya tayinim çıktı.”
3 Yıl Ordu’da müfettiş olarak görev yapmış. Ordu’da bir de kitap kulübü kurmuş.
“Okumuyor öğretmenler o zaman. Bu da beni deli ediyor. Öğretmen okumak
zorundadır. Okumadan çocuklara nasıl geleceğin yolunu açacaksın? Kendini
eğiteceksin ki çocukları eğitebilesin.”
“Öğretmenlere ‘ayda 5 lira verecesiniz’ dedim.
Bir
kitap servisi kuracağız. Merkez okulu müdürlerinden üç kişi seçtik. Onlar
paraları toplayacaklar.
Ellerine
liste verdim: Çeşitli kitap evlerinden alınacak olan kitapları belirledik. Bazı
yayınevleri öğretmenlere %40’a varan indirimler yapıyorlardı.
O
yayınevlerinden seçtiğimiz kitapları alıyorduk ve öğretmenlere dağıtıyorduk.”
3 Yıl Ordu’da görev yaptıktan sonra tayinini istemiş Halil Vural ve 1966
yılında Aydın Merkeze gelmiş. Emekli olana kadar (1981) Aydın’da görev yapmış.
15 yıl öğretmenlik, ardından 18 yıl müfettişlik görevinde bulunmuş Halil Vural.
Emekli olduktan sonra Aydın’da yaptırttığı evi satmış ve İzmir’e yerleşmiş
Halil Vural.
DOKTORA GELEN MEKTUP
“Ordu’da Karslı Kemal adında bir doktorla ahbap olduk” diyor Halil
Vural.
“Bizi, öğretmenleri çok seviyordu adam.
Özellikle
Köy Enstitüsü mezunu öğretmenlerle çok ilgilenirdi. Bir gün teftiş evinde üç
dört tane öğretmen toplandık, ziyaretine gideceğiz o doktorun. Karslı bir
öğretmen arkadaş var, o geldi. Nereye gittiğimizi sordu. Biz de Kemal Beyi
ziyarete gideceğimizi söyledik; o da gelmek istedi.
Bürosuna
vardık; kapıya şöyle bir yazı asmış: 15 Dakika sonra buradayım. Geçip içeriye
oturduk. Hemşerisi gitti masasına oturdu. Çekmecelerini kurcalıyor.
“Öğretmen ‘Aha’ dedi birden. ‘Yav, bizim Kelam bir kızla mektuplaşıyor.’
Karıştırmamasını falan söyledik ama bizi dinlemiyor. Okumaya başladı mektubu.
Mektubu Kars ağzıyla okuyor bize.
“Sevgilim. Ben seni çok sevirem. Kalbim senin için yanir, tutuşir, alavlanir.
Neden dirsen; işte ele. Seni anandan, bubandan isteyecem. Sen kalbini muhkem
tut.”
Onu okuduktan sonra yine karıştırıyor çekmeceleri.
“Bak, bak cevabı gelmiş mektubun. Dinleyin, onu da okuyayım: Eşeğin oğlu eşek,
köpeğin oğlu köpek. Ahan böyün, ahan yârin dersen, beni kandırisen. Geleceksen
gel, yoksa babanın kemiğine okuram.”
Meğer orada mektup falan yokmuş, bizim arkada ezberden okuyormuş onları. Biz bu
mektup işini ezberledik, yıllarca şaka konusu yaptık aramızda. Gerçekten de 15
dakika sonra geldi Kemal Bey.”
TELLAL HASAN BASRİ’NİN SÖYLEDİKLERİ
“1960 yıllarında Çine çarşıda kahvede oturur, sohbet ederdik
öğretmen arkadaşlarla” diyor Halil Vural.
“Hasan Basri vardı Tellal. Ortalık yerde bağırır, çağırır, insanlara resmi
ilanları okurdu. Resmi ilan dışında halk için gerekli olan ne varsa söyler,
duyururdu. Bir olayı ya da emri duyurmaya çalışırken Çineliler gibi
konuşmamaya, resmi ağızla konuşmaya çalışırdı; onu yaparken de eline yüzüne
bulaştırırdı söylediklerini.
“Sayin Çineliler. Velinimetim Çineliler. Her kim ki bir inadda gayip veya zayi
ettiyse Belediyeye gelsinler, bana başvursunlar.’
Turgut Gökler onun bu bağırırken kullandığı ağza çok güler, giden yanına
tekrarlattırır, sonra da oturur kahkahalarla gülerdi.”
TURGUT GÖKLER
“Çok güzel şiir yazar ve çok güzel şiir okurdu” diyor Halil Vural
Gökler için.
“Utangaç, kendi halinde takılırdı ilk zamanlarda. Şiir yazmaya teşvik eden
benimdir onu. Çok güzel şiirler yazmıştır, Hepsi de yayınlandı. ‘Beni bu hale
getiren sensin’ derdi bana.”
“Hasan Ali Gökler de çok açık, herkesle muhatap olan bir kişiliğe sahip
değildi. Hidayet Yavaşoğlu’nun yanında tezgâhtar olarak çalıştı o bir süre.
O zaman
müşterilerle muhatap olmayı öğrendi. Sonra açtı o Sümer Mağazasını. Onlar
ailece sessiz, kendi halinde insanlardır.”
Talat Göklerin şu anda İstanbul’da yaşadığını söylüyor Halil Vural.
“Geçen gittiğimde uğradım yanına; sağlığı iyi sayılır. Kendine bakıyor.
Yiyeceği yemeği kendisi yapıyor; öğrenmiş. Misafiri oldum bir gün.”
EMEKLİLİK
“Ölene kadar çalışmaya devam edeceğim” diyor söz emeklilikten açıldığında.
“Yeni kuşak Köy Enstitüleri Derneği çalışmaları, Yeniden İmece Dergi
çalışmalarını sürdürüyoruz, sürdüreceğiz. Bizim gibi insanlar emekli olamıyor.
Çevremizde birçok insan var, onlarla iletişimimizi koparamıyoruz, koparmıyoruz
yani.
Bu
böyle, ölene kadar sürecek. Bir yandan sürsün de istiyoruz elbette.
Biz
hala üzerimize düşen görevler var diye düşünüyoruz ve onları yapmaya
çalışıyoruz.”
BİZİMLE BUGÜNÜNÜ ÖĞRETMENLERİ ARASINDAKİ FARK
“Şimdiki öğretmenlerle aramızda çok büyük farklılıklar var” diyor
Halil Vural.
“Biz öğretmenlik yaptığımız köyde kalıyorduk.
Şimdikiler
ilçelerde bile kalmıyor; şehre gidip geliyorlar. Giriyor derse, öğleden sonra 3
olduğunda çıkıyor, biniyor arabaya ayrılıyor okulun olduğu mevkiden.
Öğrenciyle, velilerle diyalog yok.
Bu
şekilde verimli olamazsınız. Öğretmen öğrencisini tanımak zorunda; hangisi
fakir, hangisinin aile sorunları var; bunları bilmek zorundasın. Değilse
verimli olamazsın ki.”
Günümüz eğitim sistemini beğenmiyor Halil Vural.
“Onlar ezbere dayalı bir eğitimden geldiler. Üç gün kalır aklında, sonra
unutursun ve bilgi gider. Biz yaparak, yaşayarak öğrendik, eğitildik.
Yaşadığımız ortama hâkimdik biz. Yeni kuşak öğretmenler pratik olarak
sıfır. Biz fiziği öğrenirken yaşadığımız binanın elektriğini döşüyorduk.
Açıları, geometriyi öğreniyorduk; marangozhanede bunları uyguluyorduk,
yaşıyorduk.”
EĞİTİM ŞEKLİ İFLAS ETMİŞTİR
“Kısacası şimdiki öğretmenlerle aramızda çok büyük fark var” diyor
Halil Vural.
“Birisi yorumcu, uygulayıcı; diğeri ezberci sizin anlayacağınız. Dayanağı olan
bilgi değildir ezberlenen bilgi. Bu eğitim sistemi yıllar önce iflas etmiştir.
“Bunun en büyük kanıtı, geçtiğimiz yıllarda yapılan sınavların sonuçlarıdır.
Bir ÖSS’de 50 bin çocuk sıfır alıyor. Bir KPSS sınavı oluyor; 70 bin çocuk
sıfır alıyor. Okulda öğrendikleri test çözme pratikliklerini dershanelerde
geliştiriyorlar ve ezberledikleri bilgileri sınavda uyguluyorlar. Zemin ve
birikim yok. İflas etmiş durumda eğitim ve öğretim. Yeni kuşak çocuklar kendi
durumlarını arz etmek için bir dilekçe yazabilecek yetenekten yoksun yetişiyor.
“Biz görerek, yaparak, uygulayarak öğrendiğimiz için bildiğimiz, öğrendiğimiz
her şey hala aklımızın bir köşesinde duruyor, hala taze bilgiler şeklinde
muhafaza ediyoruz. Bizim bir misyonumuz vardı:
Gittiğimiz
köyü eğitme, öğretme, kalkındırma misyonumuz vardı bizim. Şimdiki öğretmenler
köyü, köylüyü bilmiyor.”
7 Eylül 2012, Cuma 09:43
RÖPORTAJ: Arif Ali Uyguç
http://www.cinemadran.com/kultur-sanat/07/09/2012/bedellikten-ilkogretim-mufettisligine-halil-vural
*** ·
YENİ KUŞAK KÖY
ENSTİTÜLÜLER DERNEĞİ kurucu ve onursal başkanı eğitimci, yazar, öğretmen, Halil Vural’ın vefatı haberini aldım.
·
Allah rahmet
eylesin. Başımız sağ olsun.
·
Ailesine ve
dostlarına sabırlar diliyorum.
·
“KARANLIKTAN
AYDINLIĞA KÖY ENSTİTÜSÜ IŞIĞI” adlı kitabı için çok çalışmış ve yayınlamıştı.
·
“Halil Vural” bir
cumhuriyet ve demokrasi insanı idi.
·
Yurtsever ve her
zaman çağdaş bir insandı.
·
Çok üzüldüm. Çok
severdim kendisini. Uzun yıllar komşuluk yaptık. Sazını, sözünü dinledim
sevgiyle saygıyla.
. Öğretmen Gönen ÇIBIKCI,
. 2021.02.02, MŞ.
